Przejdź do treści
Aktualna strona MOK

Aktualności

Skwer im. Czesława Gartycha

Mszą św. o godz. 10.00 w kościele Matki Boskiej Częstochowskiej i św. Kazimierza w niedzielę, 19 maja rozpoczęła się uroczystość nadania imienia dla skweru w centrum miasta. Po mszy wszyscy zgromadzeni udali się na skwer, gdzie miała miejsce część oficjalna.

Grupa dorosłych stojących na brukowanym placu przed blokiem podczas uroczystości nadania imienia skwerowi w centrum Moniek, maj 2013.

Mszą św. o godz. 10.00 w kościele Matki Boskiej Częstochowskiej i św. Kazimierza w niedzielę, 19 maja rozpoczęła się uroczystość nadania imienia dla skweru w centrum miasta. Po mszy wszyscy zgromadzeni udali się na skwer, gdzie miała miejsce część oficjalna.

Krótką historię Moniek, związaną z postacią Czesława Gartycha przytoczyła Eulalia Sebiunia – lokalna działaczka PSL. Następnie zgromadzeni wysłuchali okolicznościowych przemówień Burmistrza Moniek Zbigniewa Karwowskiego oraz Zdzisława Dąbrowskiego – Wójta Gminy Trzcianne. Przemysław Sojko - Prezes Zarządu Koła Gminnego PSL odczytał list gratulacyjny od Wicepremiera Janusza Piechocińskiego. Na koniec kilka niezwykle ciepłych słów podziękowania skierowanych do władz samorządowych oraz samych mieszkańców Moniek wygłosił Lech Gartych. Następnie przyszła pora na odsłonięcie pamiątkowej tablicy. Gestu tego dokonali synowie nowego patrona – Lech i Zbigniew Gartychowie. Poniżej przypominamy sylwetkę „pierwszego budowniczego Moniek” – Czesława Gartycha:

Czesław Gartych urodził się 31 X 1923 r. w Konstantynowie, gromada Łyntupy, pow. Nowoświęciany k/Pińska (dawny ZSRR). Jego rodzice, Katarzyna i Paweł Gartychowie, mieszkali w Pińsku, mieli dwóch synów. Tam też Czesław uczęszczał do gimnazjum.
W czasie II wojny światowej obu braci Niemcy wywieźli na roboty do Niemiec. Pracowali niewolniczo na kolei za Berlinem, mieszkali w baraku. Umiera matka. Bracia zostają sierotami.

Po wojnie w 1945 r. wracają obaj do Polski, Czesław osiedla się w Brańsku na Białostocczyźnie Podejmuje pracę w Urzędzie Gminy. Tu poznaje Stanisławę Zawadzka. W lipcu tegoż roku biorą ślub. W Brańsku przychodzą na świat dzieci: Danuta i Zbigniew.
W roku 1948 Stanisława i Czesław Gartychowie przenoszą się do Bielska Podlaskiego. Czesław uczy się w szkole średniej, którą kończy matura. Rodzina powiększa się o kolejnego syna — Leszka. Czesław Gartych wiąże się ze Zjednoczonym Stronnictwem Ludowym. Kolejnym miejscem zamieszkania jest Wysokie Mazowieckie i stanowisko kierownika Wydziału Finansowego Prezydium PRN. Czasy trudne, praca odpowiedzialna, brak u miejscowych notabli chęci do „działania", a nawet przypinanie kierownikowi łatki „wroga władzy ludowej" powodują, Ze Czesławowi nie bardzo odpowiada to środowisko i z zadowoleniem przyjmuje propozycje przeniesienia się do pracy w nowo powstałym powiecie monieckim.
W lutym 1958 r. na sesji zostaje wybrany przewodniczącym Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Mońkach. W 1968 r. na Uniwersytecie Warszawskim broni pracę nt. „Czynniki i efekty aktywizacji powiatu monieckiego" i uzyskuje stopień magistra.

Przez pierwsze powojenne lata, poza elektryfikacja, nie odnotowano na tych terenach większych dokonań. Dopiero pojawienie się Cz. Gartycha i jego inicjatywy „powiały optymizmem" w sensie przyspieszenia działań na rzecz rozwoju Moniek i poszczególnych gmin w powiecie. Postawił na ludzi. Rozbudził wśród społeczeństwa inicjatywę, zmienił stosunek człowieka do różnych inicjatyw i poczynań władzy terenowej, co skutkowało w krótkim okresie (1954-1964) zmianę oblicza „Ziemi Monieckiej". Na pierwszy plan poszły drogi. Apel Gartycha o zwózkę z pól kamieni na budowę dróg został przyjęty przez rolników z aplauzem. W Mońkach z dróżnikami i podległym mu personelem urzędu sam wytyczał trakty przyszłych ulic. W szczerym polu powstały ulice: Manifestu Lipcowego (obecna Al. Niepodległości), Tysiąclecia, Marii Konopnickiej, Wyzwolenia, PCK i inne w rejonie szpitala. Po Mońkach przyszła kolej na budowę lub modernizacje dróg w poszczególnych wsiach, np. Przytulance, Kołodzieży, Krzeczkowie, Kuleszach, Hornostajach, Brzezinach, Słomiance, Dziękoniach. Rozpoczął budowę tzw. „ciągów drogowych": Mońki – Jaświły – Dolistowo, Mońki — Kalinówka Kościelna — Jasionówka, Klewianka — Białosuknia, Jadeszki — Mikicin, Romejki — Bobrówka — Brzozowa, Laskowiec — Giełczyn.

Wszystkie te lokalne „inwestycje" drogowe powstawały w ramach czynów.
Cz. Gartych spowodował, te czyny społeczne ludności w ciągu kilku lat stały się zorganizowaną formą masowego, dobrowolnego świadczenia ludności na rzecz rozwoju gospodarczego i kulturalnego swojego terenu, które utrwalały wiarę we własne siły. Powiat moniecki wyróżniał się w skali województwa i kraju. Jeżeli w 1955 r. wartość czynów wynosiła 3.575,7zł, to w 1964 r. już 74.436,6zł, w tym wkład ludności 51.846,7zł.
Wybudowano 120 km dróg o nawierzchni twardej. Dzięki stworzeniu ciągów drogowych połączenia autobusowe otrzymało 13 GRN. W 118 wsiach wybudowano ulice. Mońki stały się poważnym węzłem komunikacyjnym — tu krzyżują się drogi w 6 kierunkach.

W ramach czynów prowadzono też prace melioracyjne, kopania rowów, zagospodarowania użytków rolnych, sadzenia drzew, zalesień itp. Dużo inicjatywy wykazano przy budowie różnych trwałych obiektów: szkół, świetlic, remiz strażackich, siedzib GRN, boisk, chodników, przystanków PKS, zieleni, sklepów wiejskich, ośrodków zdrowia, zlewni mleka, zbiorników przeciwpożarowych itp.

Znaczna poprawa sieci dróg i ich rola we wzroście komunikacji miedzy ludźmi przyczyniła się do szybkiego wzrostu poziomu życia na wsi; w strukturze upraw, mechanizacji, hodowli, budownictwie, oświacie rolniczej, zaopatrzenia. Nastąpiła również poprawa struktury gleb, dzięki jej min. odkamienieniu. Zostały położone „podwaliny" pod przyszłe sukcesy monieckich rolnikowi w hodowli koni, bydła, trzody chlewnej, uprawie ziemniaka itp. Przytaczanie cyfr jest tu chyba zbyteczne, to są wszystkim znane i namacalne osiągnięcia. Rozwinęła się też nowa forma czynów polegająca na gromadzeniu środków pieniężnych, na zakup telewizorów do szkół i klubów. Zakupiono 54 telewizory. Przez kilka lat pow. moniecki zajmował jedno z pierwszych miejsc w województwie i kraju pod wzglądem zbierania pieniędzy na Społeczny Fundusz Budowy Szkół. W latach 1958-1966 wybudowano 14 nowych szkół wraz z mieszkaniami dla nauczycieli, w tym dwa pomniki „Tysiąclecia" w Mońkach i Osowcu.

W Mońkach Cz. Gartych zainicjował, a następnie wprost heroicznie budował, wbrew piętrzącym się trudnościom natury prawno-finansowej, sieć wodno-kanalizacyjną. To był ewenement w skali krajowej. Wiele ówczesnych miast nie miało tej sieci. Przyczyniła się ona do znacznego podniesienia komfortu życia mieszkańców „wsi powiatowej". Szczególne zasługi ma też w budowie trzeciej szkoły średniej w powiecie — Liceum Ogólnokształcącego w Mońkach. Oddanie tej placówki oświatowej do użytku było okazją do podsumowania dorobku pierwszej dekady istnienia powiatu monieckiego. Punktem kulminacyjnym był wrzesień 1964 r. Niemal codziennie oddawano do użytku jakiś obiekt użyteczności publicznej. Do Moniek zjeżdżali przedstawiciele władz centralnych i wojewódzkich. Głośno o nas było w mediach. To było najbardziej efektowne podziękowanie społeczeństwu powiatu monieckiego za jego trud w pomnażaniu dorobku gospodarczego, oświatowego i kulturalnego, a tym samym gospodarzowi powiatu - Czesławowi Gartychowi.

W społeczności mieszkańców „Ziemi Monieckiej" utarło się nawet takie powiedzenie odnoszące się do czasów polskich włodarzy królewskich: „Czesław Gartych zastał te tereny drewniane i bez dróg, a zostawił murowane i pełne bitych dróg". Nazywano go też „Budowniczym miasta na kartoflisku". Podziw za jego wielce charyzmatyczną, twórczą pracę, urósł w pewnych kręgach społeczności do tego stopnia, że sugerowano nazwania Moniek jego imieniem - „Gartychowo". Takie były czasy... Nic ująć, nic dodać.

Źródło:
www.pslmonki.weebly.com





Udostępnij: Facebook

Inne wpisy z 2013 roku